Anons

Haqqımızda Əlaqə

Naxçıvan inciləri: Buzxanalar

Tarix:5-01-2017, 15:15 Baxış Sayı:313

Naxçıvan inciləri: Buzxanalar


Naxçıvan şəhəri 2018-ci il üçün İslam Mədəniyyətinin Paytaxtıdır. Naxcivantv.az “Naxçıvan inciləri” rubrikasında qədim diyarın milli-mədəni inciləri olan tarix və mədəniyyət abidələrini öz oxucularına təqdim edir. Bu dəfə muxtar respublika ərazisində yerləşən buzxanalar haqqında danışacağıq.

Naxçıvan Muxtar Respublikasında 3 tarixi buzxana abidəsi var. Onlardan biri Naxçıvan buzxanasıdır ki, həmin abidə bu təmayüldə ölkəmizdə qeydə alınan ən böyük tikilidir. 20 metr uzunluğunda və 9 metr enində olan bu abidə ilk baxışdan bir mərtəbəli binanı xatırlatsa da, ümumi hündürlüyü 9,6 metrdir. Dam örtüyünün üzərində isə altı kiçik günbəz ucaldılıb.

Başlıca xüsusiyyəti heç də onun böyük ölçülərə malik olmasında deyil. Həmçinin yüksək texniki səviyyədə kərpicdən qurulan örtük konstruksiyasının mükəmməl həlli, naturada tikilməsi, bina örtüyünün uzununa yüngül və dinamik konstruksiya sxemi üzərində yaradılması abidənin səciyyəvi cəhətlərindəndir.

Onu da qeyd edək ki, bu cür oxşar konstruksiyadan Ordubad şəhərindəki Buzxanada da istifadə olunub. Hətta o dövrdə Təbriz və Ərdəbildə inşa olunan bazar komplekslərinin örtülü keçidləri də bunun oxşarıdır. Bu da, ilk növbədə XII-XIV əsrlərdə mövcud olan Naxçıvan memarlıq məktəbinin geniş əhatə dairəsi ilə bağlı olub.

Haqqında söhbət açdığımız Ordubad Buzxanası da regionda ticarət məqsədi ilə inşa olunan obyektlərdən biri olub. Memarlıq abidəsi XIV əsrdə tikilib, XVIII əsrdə yenidən bərpa edilib. Binanın ümumi sahəsi 166 kvadratmetrdir, hündürlüyü isə 11,32 metrdir.

Şərur rayonundakı Cəlilkənddə yerləşən buzxana kompleksi isə XIX əsrə aiddir. Bina dördkünc formalı olub yuxarıda tağabənzər formada tamamlanıb. Yerin altında yerləşən buzxanaya enmək üçün daşdan xüsusi pilləkən düzəldilib. Binanın divarları yüngülcə yonulan boz rəngli qaya parçalarından inşa edilib. İçərisində divarlar boyunca dördkünc formalı şəkillər var.

Yay aylarında yerli əhali istilərdən qorunmaq, yeyinti məhsullarını, şəxsi azuqələrini uzun müddət saxlamaq üçün bu binalardan istifadə edib. Buzu almaq üçün qış aylarında binaya çəkilmiş kəhriz suyu zirzəmiyə vurularaq buz halına salınırdı. Buzun əriməməsi üçün onların arasına saman da tökülürmüş.

Son illər hər 3 buzxana orijinal görünüşü qorunub saxlanılmaqla əasalə bərpa edilib. Hazırda bu tarixi abidələrin hər biri turizm obyekti kimi fəaliyyət göstərir, burda milli mətbəx nümunələrimiz ziyarətçilərə təklif edilir.

XƏBƏR LENTİ