Əvvəl necə idi?


Mülki aviasiya erası keçən əsrin ortalarından sürətlə inkişaf edir. 60 il əvvəl, sərnişinlərə bir şəhərdən digərinə təyyarə ilə səyahət etdiyi müəyyən bir sabit qiymətə maksimum mümkün xidmətlər salındı. Təyyarədə bir neçə növ soyuq və isti yeməklər, balıq delikatesləri və bahalı spirtli içkilər təqdim edilib.

Baqaja gəldikdə, icazə verilən çəki limiti daxilində demək olar ki, hər şeyi özünüzlə apara bilərsiniz. Lakin təyyarənin dəbdəbəli nəqliyyat növündən ictimai nəqliyyata çevrilməsi ilə yanaşı, aviaşirkətlər arasında rəqabət də artıb və bu, müxtəlif yollarla müştəriləri cəlb etməyə başlayıb.

Əlbəttə ki, bu, əsasən aviabiletin qiymətini aşağı salmaqla həyata keçirilə bilərdi, ona görə də belə fikir yarandı ki, sərnişinlərə baza qiymətinə yalnız əsas xidməti (əslində, uçuş) təklif edək və həqiqətən də əlavə seçimlər üçün əlavə ödəniş etsinlər. Bu seçimlərdən biri baqaj icazəsi idi.

Loukosterlər erası başladı

Şimali Amerikadakı aviaşirkətlər baqajsız tariflərin tətbiqinə üstünlük verdilər. Onlar 2005-ci ildən baqaj haqqı almağa başladılar, ilkin olaraq bir baqaj-bir sərnişin əsasında pulsuz baqaj icazəsi meyarlarını təyin etdilər. Pulsuz baqaj limitindən sonra yeni qaydalar tətbiq edildi.

2008-ci ildə American Airlines bütün yoxlanılan baqaj üçün ödəniş almağa başlayacağını elan edərək, bunu edən ilk böyük ABŞ aviadaşıyıcısı oldu. Qərb tərəfdaşlarının təcrübəsini mənimsəyərək, Avropada "təyyarədə oturacaqdan başqa - hər şey əlavə ödənişlidir" prinsipi ilə sözün həqiqi mənasında işləməyə başlayan aviaşirkətlər yaratmağa başladılar. Macarıstanın WizzAir, İrlandiyanın RyanAir və İngilis EasyJet kimi hava yolları çox ucuz uçuşlar təklif edirdi, lakin tamamilə hər şey - baqaj və yeməkdən tutmuş hər şey ödənişli əsaslarla həyata keçirilirdi. Biz artıq aşağı büdcəli aviaşirkətlərin necə işləməsi barədə ətraflı danışdıq və indi Azərbaycanın hava daşımaları bazarına nəzər salaq.

Həmçinin oxuyun: Loukosterlər super ucuz uçuşlar təklif edirlər. Bəs pulu necə qazanırlar?

AZALJet - Azərbaycanda loukosterin ilk nümunəsi

Uzun müddət bizim milli aviaşirkət - AZAL tipik klassik aviadaşıyıcı sxemi ilə işləyirdi. Təklif olunan 30-40 (mövsümdən asılı olaraq) istiqamətlərdən hər hansı birinə aviabilet almaq mümkün idi və dolların məzənnəsinin aşağı olması 200-300 dollarlıq aviabiletlər əhalinin müəyyən təbəqəsi üçün münasib idi.

Lakin 2015-ci ildə manatın demək olar ki, iki dəfə devalvasiyası təkcə soydaşlarımızın gəlirlərinə deyil, həm də aviaşirkətin qiymət siyasətinə ciddi zərbə vurdu. Axı, digər aviaşirkətlər kimi AZAL-ın xərcləri və demək olar ki, bütün xərcləri hələ də xarici valyuta ilə ödənilir.

Bu zaman AZAL böyük tənqid dalğasına düşdü, çünki yeni məzənnə ilə aviabiletlərin qiyməti nəzərəçarpacaq dərəcədə bahalaşdı. Artıq 2016-cı ildə biletlərin qiyməti ilə bağlı məsələyə düzəlişlər etmək qərara alındı və həmin kurs çərçivəsində AZALJet tarifi yaradıldı - daha ucuz aviabilet, lakin əsas baqajın daşınması daxil deyil (yalnız əl yükü). Bu texnika uzun müddət işləmədi, lakin indi belə bir tarifin mövcudluğundan ümumiyyətlə xəbəri olmayanlar tərəfindən narazılıq var idi. Sərnişinlər, adəti üzrə ənənəvi AZAL biletini aldıqlarını düşündülər, amma hava limanında baqaj daşımaq üçün onlardan pul istəməyə başladılar. Bu qarışıqlıq təxminən bir il davam etdi.

Buta Airways loukosterinin yaradılması

2017-ci ildə Azərbaycanda dövlət başçısının tapşırığı ilə AZAL özünün aşağı büdcəli - Buta Airways aviaşirkətini yaratmağa başladı.

"Buta Airways" xarici aşağı büdcəli aviaşirkətlərin təcrübəsini tamamilə mənimsədi. Minimum gediş haqqını cəmi 29 avro təyin etdikdən sonra belə tarifdə bütün əlavə xidmətlər, hətta salonda üstünlük verilən oturacaq seçimi də ödənişli əsaslarla göstərilməyə başlandı.

Eyni zamanda, AZAL klassik aviaşirkətin sxeminə qayıdıb, onun tarifləri təbii ki, "Buta" qədər ucuz deyil və bütün mümkün xidmətlər paketə daxil edilib.

Bahalı aviabiletlərə qarşı daha bir reaksiya

COVID-19 pandemiyası və uçuşların mərhələli şəkildə bərpasından sonra aviabiletlərin qiymətləri ilə bağlı milli aviadaşıyıcı yenidən tənqid dalğasına düşüb. Qeyd edək ki, tənqid əsassız deyildi - eyni ərazilər üzrə aviabiletlərin qiyməti əvvəlkindən orta hesabla 30-40% bahalaşdı. Düzdür, bu tendensiya bütün dünyada müşahidə olunur, səbəbləri haqqında artıq danışmışıq.

Həmçinin oxuyun: Bahalı neft aviabilet qiymətlərini də özüylə birlikdə çəkir

Görünür, bu fonda AZAL daha ucuz nə isə təklif etməyə cəhd etmək istəyir ki, bunun üçün AZALJet təcrübəsini təkrarlamaq və yoxlanılan baqajı biletdən çıxarmaq lazım idi. Beləliklə, Economy Lite adlı gediş haqqı təqdim edildi.

Economy Lite VS Buta Airways

Nəhayət, məqalənin başlığında verilən suala cavab verməyə çalışaq. Bəs indi, 2016-cı ildən fərqli olaraq, Buta Airways aşağı büdcəli aviaşirkətindən bilet ala bildiyiniz halda, belə bir tarif adi sərnişin üçün ümumiyyətlə sərfəlidirmi? Axı bu tarif məhz Azalın da, Butanın da uçduğu İstanbul istiqamətində tətbiq edilib?

Cavab üçün gəlin azal.az rəsmi saytına keçək, burada bizə ən yaxın tarixlər (noyabr) üçün belə qiymət bölgüsü təklif olunur.



Gördüyünüz kimi, Economy Lite tarifi həqiqətən də AZAL-ın reysləri üçün (ikinci sıra) digər tariflərdən daha ucuzdur və nəinki baqaj daxil deyil, həm də onu dəyişdirmək və qaytarmaq mümkün deyil:



Amma AZAL-ın saytında satılan Buta Airways aviabiletinə (birinci xətt) artıq 23 kq baqajın daşınması daxildir, həmçinin onu cərimə ilə dəyişdirib qaytarmağa imkan verir (bu, Buta Super tarifidir) və demək olar ki,100 manat ucuzdur.




Məntiqi sual yaranır ki, ümumiyyətlə, bu Economy Lite üçün alıcı olacaq. Ümumiyyətlə, o, nəyə lazımdır?

Yaxşı, biz AZAL-ın belə qiymətləri formalaşdırarkən nəyi rəhbər tutduğuna dəqiq cavab verə bilmərik, lakin biz sadəcə olaraq AZAL və Buta Airways arasında uçuşlarda aşkar fərqləri əlavə edəcəyik. Yeni İstanbul hava limanına uçmaq imkanı (Buta daha az əlaqənin olduğu ikinci Sabiha Gökçen hava limanına uçur), göyərtədə məcburi isti yeməklər və daha rahat təyyarələr (xüsusilə də uçuşa Dreamliner təyin edilibsə).

Ancaq bu üstünlükləri tərəziyə qoymaq, özünüz üçün ən prioritetləri ayırmaq - bu artıq sizin üçün seçimdir. Düzünü desəm, AZAL-ın bu pilot layihəsinin ümumiyyətlə sınaq mərhələsindən çıxıb-çıxmayacağını hələ bilmirik. Gözləyib qiymət təqvimini izləməyə davam edəcəyik.

Və xatırladırıq ki, hər gün Telegram kanalımızda sərfəli aviabiletlərin xülasəsini dərc edirik, abunə olaq.\\milli.az

AviaTravel

Turizm və aviasiya haqqında daha çox məlumat - www.aviatravel.az



bakunews.az