Tarixən məhkəmə sistemində gender bərabərliyi çatışmırdı. Qətərin hazırladığı qətnamə əsasında BMT Baş Assambleyasının 10 mart tarixini Beynəlxalq Qadın Hakimlər Günü elan etməsi bu sahədə müsbət dəyişikliyin əyani sübutudur.

Bakunevs.az BMT-nin veb-saytına istinadla xəbər verir ki, gender bərabərsizliyinin aradan qaldırılması UNODC-nin gender bərabərliyi və qadınların səlahiyyətləndirilməsi strategiyasının əsasını təşkil edir və Doha Bəyannaməsinin icrası üzrə Qlobal Proqramın məqsədlərindən biridir. Çünki bu proqram dünyada hüquq mədəniyyətini və qadınların bütün peşə sahələrində tam iştirakını təşviq etməyi hədəfləyir.

Qadın hakimlər və gender bərabərliyinə nailiyyət

Gender bərabərliyi - bütün qadın və qızların səlahiyyətləndirilməsi üzrə 5-ci Davamlı İnkişaf Hədəfinin bütün məqsədləri üzrə irəliləyiş əldə etmək və 2030-cu il Gündəliyinin həyata keçirilməsinə gender perspektivinin inteqrasiyası baxımından həlledici amildir.

Xüsusilə, qadınların məhkəmə sistemində təmsil olunması bir çox səbəblərə görə vacibdir. Hüquq sisteminin bütövlükdə cəmiyyətin maraqlarını nəzərə alan şəkildə inkişaf etməsini təmin etməklə yanaşı, bu, həm də qadın hakimlərin gələcək nəslini ruhlandırır və onları məqsədlərinə çatmağa təşviq edir.

Yalnız qadınların kişilərlə bərabər şəkildə bütün qərar qəbuletmə səviyyələrində fəal iştirakı sayəsində davamlı inkişafa, sülhə və demokratiyaya nail olmaq mümkündür.

Eyni zamanda, cəmiyyətin məhkəmə sisteminə etimadı birbaşa olaraq onun dürüstlüyü və korrupsiyadan kənar olması ilə bağlıdır. Ədliyyə sistemindəki korrupsiya (həm real, həm də ehtimal edilən) qanunun aliliyinə ciddi təhlükə yaradır. Buna görə də məhkəmələrin işində dürüstlüyün gücləndirilməsi Doha Bəyannaməsinin Qlobal Gündəliyinin ayrılmaz hissəsidir.

Bu səylər çərçivəsində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Narkotiklər və Cinayətkarlıq üzrə İdarəsi (UNODC) qlobal məhkəmə dürüstlüyü və rüşvətsizliyi şəbəkəsini yaradıb. Rəsmi olaraq, 2018-ci ilin aprel ayında fəaliyyətə başlayan bu şəbəkə dünyanın hər yerindən hakimləri və məhkəmə sistemlərini təcrübə mübadiləsi aparmaq, məhkəmə dürüstlüyünü gücləndirmək üçün həllər hazırlamaq, eyni zamanda məhkəmə etikası və korrupsiyanın qarşısının alınması üzrə alətlərə və resurslara çıxışı asanlaşdırmaq üçün bir araya gətirir.

Gender aspektlərini nəzərə alan ədalət məhkəməsi

Qadınların ictimai həyatda artan iştirakına baxmayaraq, onlar rəhbər vəzifələrdə əhəmiyyətli dərəcədə az təmsil olunurlar. Nisbətən az sayda qadın, xüsusən də yüksək rəhbər vəzifələrdə məhkəmə sistemində xidmət edib və ya hazırda xidmətdədir.

Qadınların məhkəmə sistemində təmsil olunması məhkəmələrin vətəndaşları təmsil etməsini, onların maraqlarını nəzərə almasını və məlumatlı qərarlar qəbul etməsini təmin etmək üçün vacibdir. Qadın hakimlər öz iştirakları ilə məhkəmələrin legitimliyini artırır və bu sistemdə ədalət axtaran hər kəs üçün açıq və əlçatan olduğunu nümayiş etdirirlər.

Qadın hakimlərin məhkəmələrdə çıxışı məhkəmə sisteminin daha şəffaf, inklüziv və həyatına təsir etdiyi insanların təmsilçisi qismində qəbul edilməsi istiqamətində müsbət addım olub.

Bu əlamətdar günü qeyd edən ölkələr qadınların məhkəmə sistemlərində, idarəetmə və digər səviyyələrdə yüksək statusunu yaxşılaşdırmaq üçün müvafiq, effektiv milli strategiyalar və planlar hazırlamaq, onları həyata keçirmək öhdəliklərini bir daha təsdiqləyir.

Nərmin Balacayeva