Heydər Əliyev – 100


Hər bir dövrlərdə, hər bir dövlət quruluşlarında ölkələrin cəza siyasətini birinci şəxslər müəyyənləşdirir. Ta Şahlıqlar, Xanlıqlar dövründə də cəzaların təyin edilməsi və zindanlarda dustaqların saxlanma şərtlərini məhz hökmdarlar qərar verirdi. Həmin dövrlərdə şahların və xanların humanistliyi və qəddarlığı cəza siyasəti ilə ölçülürdü.

Dünya dövlətlərində cəza siyasəti və cəzaların icra olunması qəbul olunan qanunlarla tənzimlənir. Dövlətləri idarə edən birinci şəxslərin qanunvericilik təşəbbüsləri ilə qanunvericilik orqan qarşısında çıxış etmək səlahiyyətlərinə  malik olduqları üçün cəza siyasətini tənzimləyən qanunlarda məhz ölkə rəhbərlərinin ədalət və humanizm prinsiplərinə necə sadiq olması tərənnüm olunur. Sovet Sosialist Respublikaları ittifaqının dağılması və Azərbaycan öz tarixi müstəqilliyinin bərpa etdikdən sonra, ölkəni idarə edəcək qanunvericilik bazası yenidən quruldu. Müstəqil Azərbaycan Respublikasının cəza siyasətini özündə ehtiva edən Cinayət Məcəlləsi, Cinayət-Prosessual Məcəlləsi, İnzibati Xətalar Məcəlləsi, cəzaların icrası Məcəlləsi və digər qanunvericilik topluları hazırlanaraq qəbul edildi. İkinci dəfə siyasi hakimiyyətə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyev humanistliyi, ədaləti ilə seçilən siyasi Lider olduğu üçün qanunvericiliyimizdə humanizm ideyalarına önəm verilməsini irəli sürdü. Heydər Əliyev ikinci dəfə hakimiyyətə gəldiyi – 1993-cü ildə Müstəqil Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik bazası tam formalaşmamış, xüsusi ilə cəza siyasətini özündə ehtiva edən məcəllələr hələ sovet qanunvericiliyindən tam keçid olmamışdı. Müstəqil Dövlətimizin cəza siyasəti və cəzaların icra mexanizmini əks etdirən qanunvericilik bazası, məhz Heydər Əliyev hakimiyyətinin ilk illərində formalaşdı. “Cəmiyyət iki şeydən sarsılır. Bir-günahsız cəzalandırılanda, iki-günahkar cəzasız qaldıqda” – deyən Heydər Əliyev cəza siyasətində ədalət və humanizm ideyalarına üstünlük verirdi. Məhz bunun nəticəsi idi ki, Sovet rejimindən qalma ölüm cəzasının ölkəmizdə bir cəza kimi ləğv edilməsi Siyasi Lider Heydər Əliyevin şəxsi təşəbbüsü ilə baş tutdu. Ən ağır cinayət törətmiş şəxsin belə həyatına son qoymadan etdiyi cinayət əməlinə görə layiq olduğu cəzanı şəxsiyyətinin alçaldılmaması şərti ilə normal qaydada çəkməsi, islah olunması və yenidən cəmiyyətə dönməsi üçün qanunvericiliyimizdə bir çox yeniliklər edildi. Cəzaçəkmə Müəssisələrində və istintaq Təcridxanalarındakı Sovet Rejimindən qalma cəza mexanizmləri, qeyri-insani rəftar, anti-sanitar vəziyyətə qısa bir zamanda son qoyuldu. Təqsirləndirilən şəxslərə və məhkumlara qarşı  insani münasibət göstərilməsinə başlandı. Cəza yerləri yazılmamış qaydalarla deyil, yazılmış və qəbul edilmiş Dövlət qanunları ilə idarə olundu. Müvəqqəti saxlanma yerləri, Təcridxana və Cəzaçəkmə Müəssisələrinin müasir dövrün tələbləri səviyyəsində quruldu. Səhhətində problemləri olan məhkumlara ilkin tibbi yardım göstərmək üçün İstintaq Təcridxanalarında və Cəzaçəkmə Müəssisələrində tibb sanitar hissələrinin yenidən qurulması, xəstələrin müalicəsinin təşkili üçün Penitensiar Xidmətin nəznində istisaslaşmış Müalicə Müəssisəsi və Müalicə Müəssisəsində müasir tələblərə uyğun şərait yaradıldı. Həmin Müalicə Müəssisələri etdiyi cinayət əməlindən asılı olmayaraq sağlamlığına qovuşması üçün ixtisaslı həkimlərlə, müasir tibbi avadanlıqlarla, dərman və ləvazimatlarla təmin olundu.

Heydər Əliyev dövlət başçısı kimi humanistliyinin daha bir nümunəsi kimi əhv sərəncamlarını qeyd etmək olar. Heydər Əliyev Prezident olduğu 10 il müddətində 31 dəfə əhv sərəncamı imzalayıb. Bu da minlərlə məhkumun vaxtından əvvəl azadlığına qovuşması, əzizlərinin yanına geri dönməsi ilə nəticələndi. Əhv sərəncamlarına adları düşən məhkumların etdiyi cinayət əməlindən səmimi peşimançılıq keçirməsi, nümunəvi davranışı, ailə vəziyyəti, səhhəti, şəxsiyyəti mütləq nəzərə alınır. Bu siyasət isə məhkumların islah olunmasına, qanun və qaydalara əməl etmələri üçün stimul yaradır. Bəli, dövlətin və dövlət başçılarının cəza siyasətindəki humanizm ideyaları məhkumların islah olunmasına və azad cəmiyyətə yenidən inteqrasiya olunmasına xidmət edir.

Sevindirici haldır ki, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin cəza siyasətindəki humanizm ideyaları bu gün də davam etdirilir. Böyük Siyasi Xadimin layiqli davamçısı, Cənab Prezidentimiz İlham Əliyev tərəfindən çox uğurla davam etdirilir. Hər il bir və bir neçə dəfə əhv sərəncamları imzalayan, amnistiya aktı haqqında qanunvericilik təşəbbüsü ilə Milli Məclis qarşısında çıxış edən Prezident İlham Əliyev Ümummilli Liderin siyasətinin layiqli davamçısı olmasının nümunəsidir. Son illərdə yeni tipli Təcridxanaların, Cəzaçəkmə Müəssisələrinin tikilib istifadəyı verilməsi, Müalicə Müəssisəsinin bir neçə dəfə əsaslı təmir edilməsi, məhkumların tibbi yardım olmaları, qidalanması, mütailəsi, televizor seyr etməsi, ailələri ilə vaxtı-vaxtında qısa və uzun müddətə görüşmələri, telefon əlaqəsi yaratmaları hətta görüntülü danışıqların təşkili üçün normal şərait yaradılıb. Bir sözlə Heydər Əliyev tərəfindən əsasə qoyulan cəza siyasətindəki islahatların nəticəsini bir gün də təqsirləndirilən şəxslər və məhkumların gündəlik həyatlarında hiss olunur. Ədliyyə sistemində və Penitensiar Xidmətdə aparılan islahatların müsbət nəticəsini təqsirləndirilən şəxs kimi mən də hiss edirəm. Odur ki, fürsətdən istifadə edib bizlərə qarşı yaradılan normal şəraitə, insani münasibətə görə Ədliyyə naziri Cənab Fikrət Məmmədova, Penitensiar Xidmətin rəisi, general-leytenant Ceyhun Həsənova, müalicə üçün göndərildiyim PX-nın Müalicə Müəssisəsinin rəisi, ədliyyə polkovniki Mayıl Məmmədova, həbs olunduğum vaxtdan bəri mənim səhhətimə xüsusi diqqət göstərən Müalicə Müəssisəsinin tibb xidmətinə, xüsusi olaraq müalicə həkimim kardioloq, tibb xidməti mayoru Vüsalə xanım Məmmədovaya öz dərin təşəkkürümü bildirirəm. İstər rejim əməkdaşlarının, istərsə də tibb xidməti heyyətinin mənə və digər təqsirləndirilən şəxslərə qarşı olan bu yüksək münasibət bizlərin dövlətə və dövlətçiliyə sevgimizi daha da artırır. Bizə göstərilən insani münasibət təqsirləndirilən şəxslərin və məhkumların yenidən cəmiyyətə mənəvi və fiziki cəhətdən inteqrasiya olunmasına xidmət edir.

Əsası Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulan cəza siyasətində humanist ideyaların bu gün də həyata keçirilməsi, bizlərin işıqlı sabahlara olan inamımızı artırır. Məhz, bu ideyaların ana xəttini bu günün dustağının azad cəmiyyətin sağlam vətəndaşı kimi hazırlamaq təşkil edir. Yaşadığımız Heydər Əliyev ilində yenilik və yeni islahatların həyata keçirilməsinin şahidi olacağımıza inamımız çoxdur.


Ümummilli Liderimizin ruhuna böyük hörmətlə Etibar Toğrul (Əliyev Etibar Xasay oğlu)
“Xeber Media Group”un rəhbəri PX-ın MM