“Pilgrim Education” ətrafında aylardır davam edən narazılıqlar fonunda şirkətin rəhbəri Aisa Aslanova nəhayət ictimaiyyət qarşısına çıxaraq ittihamlara cavab verməyə çalışıb. Lakin yayımlanan açıqlama şikayətçilərin qaldırdığı əsas məsələləri bağlamaq əvəzinə, xüsusilə ödənilən vəsaitlərin taleyi və müqavilə şərtlərinin hüquqi əsasları barədə yeni suallar yaradıb.

Patrul.az-da 8 sentyabr 2026-cı ildə yayımlanan açıqlamada Aisa Aslanova son 7-8 ayda şirkəti haqqında yayılan məlumatları “həqiqətə uyğun olmayan” və “sifarişli qaralama kampaniyası” adlandırıb. O, bu kampaniyanı aparan şəxslərin bir qisminin xaricdə olduğunu və insanları oradan yönləndirdiyini iddia edib. Şirkət rəhbəri həmçinin hüquqi müstəvidə addımlar atılacağına işarə edib.

Ancaq məsələnin qəribə tərəfi budur: aylardır müxtəlif media qurumlarında ayrı-ayrı vətəndaşların konkret məbləğlər, müqavilələr və göstərilmədiyini iddia etdikləri xidmətlərlə bağlı şikayətləri dərc olunur. Hələ 2025-ci ilin yanvarında Oxu.az-a müraciət edən valideyn “Pilgrim Education”a 1200 manat ödədiyini, yeddi ay ərzində sənədlərin hara göndərildiyi və hansı cavabların alındığı barədə məlumat ala bilmədiyini bildirmişdi. 2025-ci ilin noyabrında başqa bir şikayətçi də 3000 manatlıq ödəniş müqabilində gözlədiyi xidməti görmədiyini iddia etmişdi.

2026-cı ilin iyununda yayımlanan məlumatlarda isə “Pilgrim Education”la bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etmiş şəxslərin sayının 33 olduğu iddia edilirdi. Redaksiyaya və sosial şəbəkələrə daxil olan müraciətlərdə daha böyük rəqəmlər səsləndirilsə də, hazırda 200 nəfər şikayətçi olması barədə rəsmi təsdiqlənmiş məlumatı açıq mənbələrdə müəyyən etmək mümkün deyil. Bu səbəbdən həmin rəqəmin aidiyyəti dövlət qurumları tərəfindən dəqiqləşdirilməsi vacibdir.

Amma Aisa Aslanovanın son açıqlamasında ən ciddi məqam tamam başqadır.

Şirkət rəhbəri açıq şəkildə bildirir ki, tələbəyə qəbul gəlmədiyi halda ödənilən məbləğin yalnız 20 faizi geri qaytarılır. Onun izahına görə, qalan vəsait sənədlərin hazırlanmasına, ekspertlərə, müraciət prosesinə və digər resurslara sərf olunur.

Elə isə sual çox sadədir:

- Vətəndaş, məsələn, 2000 manat ödəyibsə, nəticə əldə edilmədiyi halda onun 1600 manatının hansı konkret xidmətlərə xərcləndiyi sənədlərlə göstərilirmi?

- Hansı universitetlərə müraciət edilib?

- Həmin universitetlərə hansı tarixdə və hansı portal üzərindən sənəd göndərilib?

- Müraciət üçün universitetə və ya xarici tərəfdaşa hər hansı ödəniş edilibsə, bunun qəbzi varmı?

- Tərcümə, apostil, konsultasiya və digər xidmətlərin hər birinin ayrıca qiyməti nə qədərdir?

- Əgər bütün bunların ümumi dəyəri, məsələn, 300 və ya 500 manatdırsa, qalan vəsait hansı əsasla şirkətdə saxlanılır?

“Biz əvvəlcədən resurs ayırmışıq” ifadəsi maliyyə hesabatını əvəz edə bilməz.

Ən vacib məsələ isə budur: müqaviləyə hər hansı bənd yazılması həmin bəndin avtomatik olaraq qanundan üstün olması demək deyil.

Azərbaycan Respublikasının “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanununun 9-cu maddəsinə əsasən, xidmət göstərən tərəf müqavilənin icrasına vaxtında başlamadıqda, xidmət həddən artıq ləngidikdə və ya müqavilə şərtlərindən əhəmiyyətli şəkildə kənara çıxdıqda istehlakçının müqavilədən imtina etmək, müəyyən hallarda itkilərinin ödənilməsini tələb etmək hüququ mövcuddur.

Bu isə o deməkdir ki, mübahisə yaranarkən sadəcə “müqavilədə yazmışıq ki, 20 faiz qaytarılır” deməklə məsələ hüquqi baxımdan avtomatik bağlanmış hesab edilə bilməz. Konkret müqavilənin, görülmüş real işlərin, ödəniş sənədlərinin və tərəflərin öhdəliklərinin ayrıca qiymətləndirilməsi lazımdır.

Burada Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyinin mövqeyi xüsusilə maraqlıdır. Rəsmi istehlakçı portalında da xidmət müqavilələri üzrə istehlakçı hüquqlarının qorunması və şikayət mexanizmləri göstərilir.

Redaksiya olaraq aidiyyəti qurumlara açıq sual ünvanlayırıq:

- “Pilgrim Education”ın vətəndaşlarla bağladığı müqavilələrdə nəticə əldə edilmədiyi halda ödənişin yalnız 20 faizinin geri qaytarılmasını nəzərdə tutan şərt istehlakçı qanunvericiliyinə uyğundurmu? Bu müqavilələr indiyədək hər hansı dövlət nəzarət orqanı tərəfindən araşdırılıbmı?

Digər tərəfdən, Aisa Aslanovanın narazı vətəndaşların mövqeyini işıqlandıran media qurumlarını “qaralama kampaniyası”nda ittiham etməsi də problemi həll etmir. Media vətəndaşın müraciətini dərc edirsə və qarşı tərəfin mövqeyini almağa hazırdırsa, buna cavab fakt, sənəd və şəffaf hesabatla verilməlidir.

Əgər şirkət həqiqətən bütün öhdəliklərini yerinə yetiribsə, ən təsirli cavab pafoslu çıxış və hüquq-mühafizə orqanları ilə hədələmək yox, hər bir şikayətçi üzrə görülən işlərin sənədlərini, müraciət edilən universitetləri, çəkilən faktiki xərcləri və vəsaitlərin hesabını ortaya qoymaqdır.

Çünki söhbət hansısa adi məhsuldan getmir. Söhbət gənclərin təhsilindən, ailələrin illərlə topladığı puldan və insanların gələcəyindən gedir.

Bu məsələdə son sözü sosial şəbəkə videosu deyil, sənədlər, müqavilələr, ödənişlər və qanun deməlidir.