Hacı Şahin Həsənli.... Bu şəxsi, çoxları, məhz ölümündən sonra tanımış oldu. Daha doğrusu, bu dahi şəxsin dahi olmasının fərqinə, məhz ölümündən sonra varmış oldu. Məhz ölümündən sonra qiymət almış oldu. Amma, ən adi şeirlərdə belə, “sağlığında qiymət verin, insanlara!” deyilir. Yaxud da məsəllərimizdə, “daldan atılan daş, topuğa dəyər”, “Sonrakı peşmançılıq fayda verməz” deyilir...
Çox əfsuslar olsun ki, insanların ortaq bəlasıdır, zamanında qiymət verməmək. Sağlığında Hacı Şahinə hər cür şər-böhtanı deyənlər, səhifəsinə olmazın sözləri yazanlar, birdən-birə möqelərini 180 dərəcə dəyişdilər... Halbuki sağlığında, vaxtında dəyər verilsəydi, bəlkə ölməzdi; 48 yaş bəlkə də cavan yaş deyil, amma özünü hər cür mənəvi və maddi xəstəliklərdən maksimum qoruya bilmiş, xəstə olmayan birisi üçün 48 yaş, cavan yaşdır.
Bəli, qədri bilinsəydi, dünyadan getməzdi bəlkə də...
Nəisə...
Sözümün canı başqadır. Bu dahi, ilahi insanın xütbələrində, çıxışlarında olduqca mənalı, heyrətamiz mənalar yatdığını bir çoxları deyir. Amma və lakin, onu dahi adlandıranlar belə, Hacı Şahinin fikirlərinin həqiqətinə tam vara bilmirlər. Məsələn, bir məqamı deyəcəyəm.
Hacı Şahin bir dəfə, onun övliya, dahi adlanmasına etiraz etmiş bir şəxsi, alnından öpmüşdü. Sonra həmin şəxsin, məscidə gəlməsini “təntənəli” elan etmişdi, ona az qala sayğı duruşu düzənləmişdi.
İndi burdan, dindarlarımızın və cəmiyyətimizin anladığı o idi ki, həmin şəxs də eynilə Hacı Şahin kimi dəyərli birisidir. Halbuki, burdan, tamamiylə, 180 dərəcə fərqli bir mesaj çıxır! Anlayanlar üçün təbii ki...
Yəni, alnı öpüləsi əsas insan olan Hacı Şahin əgər durub, özünü onunla bərabər görən birisinin alnını öpürsə, onun məscidə gəlməsini təntənəli qeyd edirsə, vay o şəxsin və cəmiyyətin halına!... Başqa heç nə!... Əslində, Hacı Şahin onun deyil, o, Hacı Şahinin alnını öpməliydi. Hacı Şahin ona deyil, o Hacı Şahinə təzim etməliydi....Nəysə...
Düşünürəm ki, həqiqətən də, Hacı Şahin ölməliydi, qalması mümkün deyildi...
Yox, bu sözlərimi ona hörmətsizlik kimi yozmaq lazım deyil. Hacı Şahinin ölməyi, öz hörmətini qorumaq üçün qaçılmaz idi. Əgər qalsa idi, hələ çoxlu və dəhşətli hörmətsizliklər, təhqirlər yaşayacaqdı, daha kimləri, daha hansı fırıldaqçıları tərifləmək, əzizləmək məcburiyyətində qalacaqdı... Nəysə...
Burdan bir haşiyə çıxım: deyə bilərsiz ki, nə əlaqəsi var axı, Hacı Şahin niyə durduq yerdə kiminsə alnını öpmək məcburiyyətində qalır, kiməsə görə öz xütbəsini yarımçıq kəsməli olur?
Məsələ də odur ki, həmin şəxs, adi bir adam deyil! O mənada ki, çoxbilmiş, ətrafına kütlə yığmış, tanınmış bir yazardır. Kitabları var, elmi var, həm də ilahiyyatçıdır. Özünə görə nüfuzunun və mövqeyinin olduğunu düşünür; Hacı Şahini, özüylə təxminən eyni durumda bilir. Belə olduğu halda, onun eqosuna qarşı çıxmaq, onun bayrağının altından keçməmək, mütləq ki, qarşıdurmaya, ixtilafa səbəb ola bilərdi.
Yenə suallar verə bilərsiz, amma mən bu qədəriylə kifayətlənəcəyəm, gerisini özünüz düşünün.
Qayıdaq sözümün məğzinə.
Hacı Şahin sonuncu xütbəsində, olduqca mühüm məqamlara işarə etdi. Düşünürəm ki, o, öləcəyini əvvəlcədən bilirdi, zatən buna dair n qədər sübutlar, dəlillər var; özünün, ölümündən sonra isə övladlarının dediyi sözlər, etdikləri işarələr var.
Deməki ki, 24 fevral 2023-cü ildəki xütbəsi, təkcə sonuncu deyildi, həm də vida xütbəsi idi və eynilə Peyğəmbərin vida xütbəsiylə bənzər mahiyyətə sahib idi. O, həmin xütbədə ölüm, son, bitiş barədə xüsusi danışdı, qəbr mövzusuyla sözünü yekunlaşdırdı. Məhəmməd Peyğəmbər, son xütbəsində, davamçısını, varisini elan etmişdi, amma Hacı Şahin təəssüf ki, kiminsə adını çəkə bilmədi, çünki adı çəkilə biləcək kimsə yox idi. Özü kimi ikinci bir adam olsaydı, mütləq onun adını zikr edərdi və “məndən sonra bu şəxsə etibar edin” deyərdi.
Bu ilahi insan, ölümündən öncəki gün, xəstəxanada qalmadı. Ağır durumuna baxmayaraq, evə getdi. Baxmayaraq ki, bəziləri bunu, “öz canına baxmamaq, öz sağlamlığına laqeydlik” kimi yozdu, lakin əslində, o bütün müalicələrin çarəsiz olduğunu, ölümünün qaçılmaz olduğunu bilirdi deyə, xəstəxanada yatmadı. Xəstəxanada yatmamağının, evə getməyinin əsas mesajı isə bilirsiz nə idi?
Eynilə, Məhəmməd Peyğəmbər, can verərkən, son zamanlarında, yalnız layiqliləri yanında görmək istədiyi kimi, Hacı Şahinin ölümü də bu cür alındı. Ailəsinin, məhdud çevrənin yanında can verdi və hətta, yaxın qohumları belə, əkiz qardaşı belə, ölümünə yetişə bilmədi...
Hacı Şahin, sonuncu xütbəsində, əslində, başqa bir mesaj da vermişdi; özünə, əhli-beytindən sonra ən yaxın olan şəxsin kimliyini deməsə də, işarələr vermişdi... Bəli, konkret əlamətlər sadalamışdı. Özü də artıq neçənci dəfə idi ki, həmin əlamətləri deyirdi, sonuncu xütbədə deməsi isə, artıq xüsusi məna kəsb edirdi.. Əgər dediyi şəxs, real olmasaydı, aramızda olmasaydı, bu qədər israrla ondan bəhs etməzdi...
Mən həmin şəxsin kimliyini bilsəm də, heç bir zaman demərəm; çünki desəm, qiyamət qopar, ən ağıllı hesab olunan şəxslər də etiraz edər...
Təəssüf ki, heç kim onu anlamadı, kimsə onun həqiqətinin fərqinə vara bilmədi. Düzdü, bu şikayəti hamı edir, hər kəs özünün dahiliyini sırımaq üçün “cəmiyyət məni anlamadı” deyir, lakin məsələ də orasındadır ki, Hacı Şahini, ən birinci “cəmiyyət məni anlamır” deyənlər anlamadı...
Bəli, bircə nəfər belə, onu anlamadı! Çox əfsus...

Filosof Yunis Dürüst