Xırdalan şəhərində yerləşən “Abşeron Gənclər Şəhərciyi”ndən redaksiyamıza kollektiv şikayət daxil olub. Şikayətçilər həmin yaşayış massivində yaşayan qadının qadağan olunmuş fəaliyyət növü olan sələmçiliklə məşğul olduğunu və borc verdikləri şəxsləri olduqca çətin vəziyyətə saldıqlarını iddia ediblər.

Şikayətçilər bildiriblər ki, həmin ərazidə sələmçi kimi tanınan Zeynalova Arzu ehtiyacı olan şəxslərə 20 faizlə borc verir. Yüksək faiz səbəbindən borcunu vaxtında qaytara bilməyən şəxslərə qarşı isə “tədbir” görüləcəyini bildirərək onlara hədə-qorxu dolu mesajları göndərirlər. Şikayətçilər bildiriblər ki, Yüksək faiz borcunu geri qaytara bilməyənlərə hədə-qorxu gələn bu şəxslərdən hüquq-mühafizə orqanlarına da şikayət olunub.

Ancaq hələlik onlar barədə tədbir görülməyib:
“Onlar faizə pul verdikləri şəxslər hədələyir, hətta yaşadıqları evə “bir batalyon” adamla hücum edəcəklərini bildirirlər. Faizi almaq üçün müxtəlif əməllərə əl atır və heç nədən qorxmadıqlarını deyirlər. Məsələn, faizə pul verdikləri şəxslərin lotereya oyunundan alacaqları pulu onların yerinə faiz adına mənimsəyir və buna etiraz edənləri cəzalandıracaqlarını deyilər. Bütün şəhərcik onlarla problem yaşayır, hər kəsi hədələyir, “haqq-hesab” kəsəcəklərini deyirlər. Borcunu qaytarmaq istəyənlərin də üstünə faiz borcu əlavə edir, vəzyyətdən çıxmalarına imkan yaratmırlar. Əminik ki, bu qanunsuz əməllərə qarşı qanunvericilik çərçivəsində tədbir görüləcək”.

Sələmə pul vermək hansı hallarda qanunsuzdur?

Sələm dedikdə gəlir əldə etmək məqsədi ilə pulun bir şəxs tərəfindən başqasına qazanc əldə etmək məqsədilə borc müqabilində faizlə verilməsi başa düşülür. Qanunvericiliklə vətəndaşlar faizə pul vermək və bu barədə müqavilə bağlamaq səlahiyyəti yoxdur. Verilən pula görə borc alandan faiz tələb etmək qanunvericiliklə məsuliyyət yaradır. Bu cür fəaliyyət yalnız xüsusi lisenziya əsasında həyata keçirilə bilər. Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyi ilə faziə pul vermək xüsusi lisenziya alınmaqla banklar, bank olmayan kredit təşkilatları və lombardlar tərəfindən həyata keçirilə bilən fəaliyyət hesab edilir. Xüsusi lisenziyası olmayan şəxslərin bu cür fəaliyyətlə məşğul olması qanunvericiliklə məsuliyyət yaradır. Dövlət qeydiyyatına (vergi uçotuna) alınmadan və ya sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün lisenziya tələb olunduğu hallarda belə lisenziya almadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq, yaxud lisenziyada nəzərdə tutulmuş şərtlərin pozulması ilə sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi – qanunsuz sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olma hesab edilir. Qanunsuz sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmağa görə inzibati məsuliyyətə cəlb edilən şəxs inzibati xəta nəticəsində vurulmuş ziyanın (əldə edilmiş gəlirin) iki mislindən dörd mislinədək miqdarda cərimə edilir. Nəzərdə tutulan əməli ilk dəfə törətmiş şəxs inzibati xəta nəticəsində vurulmuş ziyanı tamamilə ödədikdə və ya inzibati xəta nəticəsində əldə edilmiş gəliri tamamilə dövlət büdcəsinə köçürdükdə inzibati məsuliyyətdən azad olunur.

Cinayət Məcəlləsinə əsasən qanunsuz sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olma vətəndaşlara, təşkilatlara və ya dövlətə xeyli miqdarda ziyan vurduqda habelə xeyli miqdarda gəlir əldə etməklə törədildikdə – cinayət nəticəsində vurulmuş ziyanın (əldə edilmiş gəlirin) iki mislindən dörd mislinədək miqdarda cərimə və ya altı ayadək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya altı ayadək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Eyni əməllər:

– külli miqdarda ziyan vurduqda;

– külli miqdarda gəlir əldə etməklə törədildikdə;

– mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə—
cinayət nəticəsində vurulmuş ziyanın (əldə edilmiş gəlirin) üç mislindən beş mislinədək miqdarda cərimə və ya üç ilədək müddətə azadlığın məhdudlaşdırılması və ya bir ildən beş ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır.

Bu əməllər:

– xüsusilə külli miqdarda ziyan vurduqda;

– xüsusilə külli miqdarda gəlir əldə etməklə törədildikdə —
üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə və ya edilməməklə cinayət nəticəsində vurulmuş ziyanın (əldə edilmiş gəlirin) dörd misli miqdarında cərimə və ya beş ildən yeddi ilədək müddətə azadlıqdan məhrumetmə ilə cəzalandırılır.//bakufakt//